Sinterklaas zonder kikkers en muizen

Een lang bericht deze keer, omdat we zo schaars toegang hebben tot internet. Lees het maar in stukjes, dan kun je er zo een week van genieten. Verhaaltjes voor het slapengaan.

Braai met studenten
Woensdag 19 november werden we uitgenodigd door de celgroep van Gerrit om met hen te barbequen (braai hebben). Ze hadden ook pap gekookt. In heel Afrika eten ze pap als ontbijt en avondeten. Het is gemaakt van milimeel (mili=mais). ’s Ochtends eten we het met melk en suiker en als je het iets anders klaarmaakt wordt het een soort substantie als aardappelpuree, maar dan steviger. We hadden per vier personen een bord pap en een bakje met vlees, en aten met onze handen. Je neemt een stukje pap van het bord af, kneed er een balletje van, en dan peuzel je het lekker op. Het geeft wel een stukje extra fellowship als je met meerdere mensen van hetzelfde bord eet!

Speciale avond, 20 november
Vorige week was er een team van Campus Crusade for Christ hier om les te geven en een gebedsseminar te houden. Op donderdagavond, de laatste avond, wilden ze de studenten een speciale avond geven met gebed en avondmaal. De kapel, waar normaal alle tafeltjes en stoelen staan, was leeggemaakt en er stonden 12 stoelen verspreid met een kaars erop, een glas druivesap en een bolletje brood. Elke celgroep ging rondom een stoel zitten. Een van de studenten leidde het avondmaal. Daarna was er worship en gebed voor de wereld, onszelf en voor veel andere onderwerpen. Het was een verrassing, maar omdat de studenten niet voorbereid waren op het avondmaal, waren ze niet erg gewillig om mee te doen. We zongen Amerikaanse worshipsongs, en ze zongen niet echt mee. Sommigen praatten zelfs tijdens het bidden. Wij vonden het erg storend en we merkten dat we nu een kant zagen die we nog niet goed kenden. Of het het Westerse karakter van de avond was, het onverwachte avondmaal, een vrije avond die ze in moesten leveren, we weten het niet, maar ze toonden niet veel respect. Gelukkig waren er ook studenten die wel mee wilden bidden en aanbidden.

Gebedsnacht
Van vrijdag 21 november op zaterdag 22 november was er een gebedsnacht georganiseerd in Matsulu, in de kerk waar Gerrit voor de eerste keer gepreekt had. We gingen vrijdag laat weg. Eigenlijk had ik (Jannet) niet veel zin om mee te gaan, ik was vreselijk moe, maar Gerrit haalde me over. Ik wist niet wat het plan was en wat ik kon verwachten. Of er een bed was om te gaan slapen als ik moe was of dat je de hele nacht in een zaaltje zou zitten, of we konden eten, of er vreselijk veel mensen zouden zijn, etc. Maar toen we aankwamen waren er veel studenten van de bijbelschool, was er veel en heerlijk eten, en kregen we het lekkerste bed toegewezen. Een overwacht hartelijk welkom. Heerlijke goedheid en trouwheid van God, die weet wat ik nodig heb. Om een uur of acht, half negen kwamen de meeste mensen van een paar verschillende kerken in Matsulu aan, en we begonnen met zingen. Het programma omvatte aanbidding, gebed en sprekers. Gerrit was de eerste spreker, en hij leidde een devotional. Hier in Afrika, als je zegt: laten we bidden, dan gaat iedereen tegelijk hardop bidden. En niet zomaar bidden, sommigen schreeuwen, lopen heen en weer, zwaaien met armen, proberen of praten tongentaal, sommigen knielen, en de meesten zitten op hun plek met dicht open voor zich uit te praten. Het is wel wennen om mee te bidden, als je in jezelf meebidt wordt je erg afgeleid door anderen die in het Engels bidden, omdat je dat kunt verstaan. Dus is het het handigste als je ook hardop bidt. Het mooie is dat de hele zaal gonst van gebed in vele talen. Op een gegeven moment zei de aanbiddingsleider dat we allemaal met ons gezicht naar één kant moesten gaan staan en de duivel verdrijven uit die kant van Matsulu. Zo draaiden we alle kanten op, en we wezen ook nog naar de grond en naar boven. Gerrit en ik wisten niet helemaal wat er aan de gang was (het was lastig het Engels van de leider te verstaan) en we hebben nog nooit met een hele congregatie de duivel verdreven. We aanschouwden het met aandacht. Om half twee waren we zo moe dat we niet meer konden bidden en zingen, en gingen we slapen. De (inmiddels uitgedunde) rest ging door tot 5 uur in de ochtend.
De volgende ochtend stonden we om een uur of tien op, en aten patat en gebakte eieren als ontbijt (en ja, we zijn echt in Afrika, niet stiekem in Europa!). We gingen een kijkje nemen bij een gezin in de buurt waar Esnart, één van de studenten, haar haar aan het laten doen was. Ik was erg nieuwsgierig hoe ze die vlechtjes zo strak op het hoofd krijgen. Ze zat in de tuin onder een boom en het meisje dat het haar behandelde had de oude vlechtjes er al uitgehaald. Nu smeerde ze er een heel potje relaxantia in en daarna werd het gewassen. Het haar van de Afrikaanse mensen hier is zo stuk dat het horizontaal kan blijven staan (niet overdreven!). Met mijn haar zou je nooit zulke vlechtjes kunnen maken omdat het te slap is, en ik heb voor Nederlandse begrippen geen slap haar. Terwijl het meisje met het haar van Esnart bezig was kwam de rest van de familie voorbij. Een van de vrouwen was een echte Zulu-jurk aan het maken en trok mij die aan. Ze hadden grote lol! Ze gaven me ook een Zulunaam, Zinkle, wat beautiful betekent. Gerrit zat in de woonkamer met de man van Esnart, maar hij verveelde zich een beetje.

Weer in de gevangenis
Zondag ging Gerrit samen met Elreza (de vrouw van de rector van de bijbelschool) naar de gevangenis. Ze moesten een uur wachten om naar binnen te kunnen. Tijdens de dienst sprak Gerrit ook, en er waren vier gevangenen die Jezus aannamen.
Ondertussen was ik weer naar de NG-gemeente gegaan, waar ze een belijdenisdienst en avondmaal hadden. Het was een mooie dienst. Nadien moesten we (Hettie, één van de stafleden) en ik nog een tijd wachten tot we opgehaald werden door Gerrit en Elreza, en ze vertelde me in alle ernst dat bezoeken aan de gevangenis altijd erg gevaarlijk waren, omdat de gevangenen vooral blanke mensen kunnen gijzelen en losgeld of wat dan ook vragen. Het kwam niet in haar op dat ze dat beter kon vertellen als Gerrit weer heelhuids voor ons stond!
’s Avonds was er een kerstzangdienst, met het mannenkoor van de bijbelschool en andere bijdrages. Er was een beetje gemeentezang. Ze deden veel met kaarsen en Gerrit vond het geheel kitsch en makkelijk. Ik vond er ook weinig kerstvreugde uit spreken, geen diepe verwondering over het kerstwonder.

Laatste week!
De laatste week was een hectische week. De twee secretaresses werkten zich drie keer in de rondte, vooral omdat de rector en zijn vrouw niet echt systematisch werken en vergeten wat ze eerder gezegd hebben zodat je alles weer kunt veranderen, en de rest liep eromheen en probeerde ook te doen wat hij kan. Gerrit was verantwoordelijk voor de officiële cijferlijsten voor de laatstejaars, die van excellijsten afgehaald moesten worden en in de computer moesten worden ingevoerd. En er moesten gemiddeldes worden berekend. Hij had al een hoop gedaan met hulp van de studenten, maar er waren zoveel fouten gemaakt, dat het allemaal nog een keer gecontroleerd moest worden. Jannets taak in de bibliotheek was klaar (had ze besloten, het zag er in ieder geval netjes uit) en deze week hielp ze waar ze kon en probeerde ze iedereen vrolijk en vriendelijk te houden. Veel mensen die elkaar niet zo goed kennen in een stressvolle situatie op elkaars lip vereist veel geduld en liefde.
Maandagavond vond de awardsevening plaats. De studenten die uitblonken in gedrag, studie, sport en allerhande gebieden kregen boeken of certificaten als prijs en de nieuwe studentenraad (de 12 celgroepleiders) werd bekendgemaakt.
Donderdagochtend tijdens de morning devotions hield Gerrit zijn laatste preek, over het afscheid van Paulus en een bemoediging naar de studenten toe. Hij legde ze in de handen van God.
De studenten probeerden ons over te halen om toch alsjeblieft terug te komen. Ze vertelden ons dat we veel voor ze betekend hebben, omdat wat we zeggen en wat we doen overeenkomen. Ze vertrouwen ons en krijgen vriendelijkheid en warmte terug. Het werk in de bibliotheek, met de cijfers en met het spreekuur is werk wat vergaat en niet veel waarde heeft, maar als de studenten kunnen terugdenken aan de weken dat wij er waren met een dankbaar hart, heeft God ons gezegend. Ik ervaar dat we automatisch dienend leiderschap beoefenen. We organiseren en commanderen niet, maar we praten met mensen, bemoedigen, bidden, vermanen, geven onze mening, proberen te sturen en altijd de mensen lief te hebben. Ik denk dat we nog niet beseffen hoeveel we gegroeid zijn en hoeveel er in ons zit wat God kan gebruiken voor Zijn dienst. Wat is er mooier dan mensen die je vertellen dat ze Jezus in je zien! Ik sta verbaasd dat mijn slechte kanten lijken te smelten in de zon zonder dat ik er moeite voor doe om ze te bestrijden. Het lijkt wel of we hebben geleerd om te leven door de Geest, en dat het helemaal buiten ons om is gegaan.

CD-presentatie
De avond voor de afstudeerplechtigheid werden de CD’s van het massakoor (alle studenten) en het mannenkoor (+/- 10 mannen) gepresenteerd. Er waren veel uitnodigingen gestuurd, maar er waren slechts een tien mensen van buitenaf. Doordat alle studenten ook in de zaal zaten, leek het toch nog wat. De dans waar Gerrit en ik ook bij meegeoefend hebben, werd opgevoerd. Geen vlaggen, want er waren geen mannen. Het was een avond die een beetje weerspiegelde zoals het vaker gaat op de bijbelschool: een geweldig initiatief wat uitdooft als een kaarsje in de wind.

Afstudeerplechtigheid
Een belangrijke dag! De derdejaarsstudenten studeerden af en wij gingen vertrekken na 7 weken. ’s Ochtends waren we nog druk bezig met het pakken van onze spullen. Ik (Jannet) heb een traditionele Zambiase jurk en een rok gekregen en Gerrit heeft veel spullen van de opleiding verzameld, dus het inpakken was een hele klus. De vrouw met wie we naar Koppies zouden meerijden, Isabel, had later op de dag nog een zangvoorstelling die ze bij wilde wonen, en had dus veel haast. De plechtigheid duurde ongeveer 2,5 uur, met alle praatjes en het zingen van het massakoor erbij ingesloten. Gerrit, als hoofd van opleiding, kreeg ook een toga aan en was betrokken bij het uitdelen van het (symbolische) diploma. Hij deed het prachtig. Na de afsluiting liep iedereen naar buiten, er werden foto’s genomen en afscheid van ons. Ik kon er eigenlijk niet van genieten, want ik voelde telkens de verantwoordelijkheid naar Isabel toe, maar wilde ook niet zo haastig weggaan van de studenten die onze vrienden waren geworden. Uiteindelijk leek het erop dat we zelfs moesten vertrekken zonder de andere leden van de staf te kunnen groeten, en ik was in tranen over de manier van afsluiten van deze periode. We kwamen met onze spullen bij de parkeerplaats aan, waar we Isabels auto niet meer konden vinden. Zij was naar de studentenkeuken gegaan waar iedereen aan het eten was, en had zich blijkbaar al verzoend met het idee dat ze de zangavond niet meer zou kunnen bijwonen. Gelukkig konden we toen nog fatsoenlijk afscheid nemen, maar het viel mij wel zwaarder dan verwacht! Na een uur of 5 rijden kwamen we in Koppies aan, bij hetzelfde huis waar we in het begin van onze reis verbleven. Bijna alles was hetzelfde, behalve dat alles nu groen was en in bloei stond.

Een week in Koppies
Maandag kuierden we bij PW en zijn vrouw en hun drie dochters. PW is een boer en heeft een gameranch (een afgezet gebied met veel verschillende bokken (soorten herten) waar mensen kunnen komen om te jagen). Hij reed ons rond met zijn bakkie, liet zien hoe ze de mais aan het zaaien waren, hoe de machines werkten en we zaken allerlei bokken en zebra’s. Hij heeft 1800-2000 hectare grond, en het rijden met het bakkie in de wijdse natuur gaf een heerlijk gevoel van vrijheid. Omdat er niet veel water is, hebben ze geen sproeisystemen en zijn ze volledig afhankelijk van de regen. Nu heeft het de laatste tijd wel geregend, maar vooral bij de boeren rondom en niet bij hen. Dat zorgt direct voor een worsteling met God. Als je zo afhankelijk leeft, leef je ook dichter bij God. ´s Avonds dronken we in de tuin nog een kop koffie met melktaart.
Dinsdagmiddag hebben we ons privézwembad uitgeprobeerd, het was heerlijk. Aan het eind van de dag was het water lekker opgewarmd. Woensdagochtend heeft Jannet nog een keer gesparteld. ´s Middags waren we bij Etienne en Trudie om mensen te bellen voor slaapplekken op de route die we met onze vrienden gaan rijden. ´s Avonds was er een braai bij ons huis met het `omgeegroepie´ van Isabel. Een omgeegroepje is een soort celgroep binnen de gemeente. De mensen worden hier ingedeeld volgens hun wijk en kunnen dingen delen en bidden en gezelschap hebben. Wij voelden ons niet helemaal thuis bij de mensen en de braai. De gesprekken waren niet erg diepgaand en het waren weer allemaal oudere mensen.
Donderdagochtend gingen we met Etienne naar Kroonstad, 80 km verderop. Jannet reed heen en terug. Het vereist toch wel ervaring en gewenning om in een linksrijdend land te rijden. We hebben een kerk bekeken, maar helaas niet veel van de stad zelf, omdat Etienne erg druk was met allerlei afspraken.
Zaterdag 6 december, de dag waarop de helft van Nederland sinterklaasavond vierde, zijn we met Isabel naar Parys geweest, een toeristisch dorpje in de buurt van Koppies. Het ligt aan een rivier en heeft veel kunstgalerijen. We hebben wat gedronken en even later koffie met een flink stuk taart gegeten, terwijl het ineens flink begon te regenen. Het was gezellig.
Zondag vertrokken we laat in de middag met Etienne en Trudie naar Pretoria.

Een week in Pretoria
Zondagavond kwamen we aan in Pretoria, bij het huis van Willem en Heleen Kelber in Garsfontein. Ze hebben drie jongens (2, 4 en 6 jaar geloof ik) en het was vanaf het begin een hoop lawaai, maar wel gezellig. Soms waren we het gehuil en gejengel wel een beetje zat, waarom moeten ze nou net altijd hebben en afpakken wat de ander heeft? De maandag was rustig, Heleen en Willem waren een groot deel van de dag weg en we waren alleen in hun huis. Dinsdagochtend verlengden we ons visum bij Home Affairs. We hadden al vantevoren gebeld of onze aanvraag gehonoreerd was, en dat was zo, we hoefden het alleen maar af te halen. We wisten nu meteen bij welke balie we moesten zijn en stonden zowaar vooraan in de rij! Alleen stond er niemand achter de balie… Na 20 minuten verscheen er een mevrouw die in de computer keek, een streep op onze papieren zette, en ons vertelde naar de wachtruimte op de second floor te gaan. We waren op de eerste verdieping, maar konden geen trap verder omhoog ontdekken. Bij het vragen aan verschillende mensen werden we van het kastje naar de muur gestuurd, tot we het uiteindelijk vonden. In de wachtruimte zaten we een tijdje, toen moesten we onze paspoorten inleveren en na een drie kwartier werden ze weer teruggegeven met een stempelte extra. Het geheel had 1,5 uur geduurd, maar daar krijg je dan ook drie maanden verblijf voor! Heleen was intussen een Amerikaanse jonge vrouw aan het rondleiden door Pretoria en wij kregen ook nog een stukje mee. We bezochten de Uniegebouwen en aten op een leuk plekje. ’s Middags ging Jannet nog een keer bij het ziekenhuis waar ze had gewerkt langs en haalde de boeken op die we bij de secretaresse van de dokter hadden laten staan. Intussen vermaakte Gerrit zich met Willem en Janis, hun oudste zoon, in het zwembad in hun tuin.
Woensdag reden we ’s ochtends weg naar een plek in de buurt van Pretoria, waar Willem en Heleen twee chalets gehuurd hadden om een vergadering te houden met andere leden van Campus Crusade for Christ. Omdat die andere leden woensdag niet konden komen, hadden wij een chalet voor onszelf. Het was een natuurpark in het bosveld, een typisch Afrikaans landschap met lage boompjes. We waren voor ons gevoel in de middle of nowhere. Bij de braai ’s avonds hoorden we het rare geblaat van de zebra’s in de buurt en later hoorden we (het was donker, we konden het niet zien), het getrappel van de hoeven van een kudde die langs kwam stuiven. Donderdag gingen Gerrit en ik met de auto van Willem en Heleen naar Sun City, een 20 km verderop. Sun City is een soort van attractiepark, met een groot casino en een paar hotels. Het oogt vreselijk decadent, maar de dingen die ze aanbieden (water world, animal world), vallen ook weer tegen. Het bijzonderste was de valley of the waves. Ze hebben een strand nagemaakt, met echt zand en een ovaalvormig zwembad. Eén keer in de zoveel tijd wekken ze een vreselijk grote golf op die als een echte branding naar het eind spoelt. Gerrit had zijn zonnebril op, maar nadat we weer ontdekt hadden waar onze voeten waren, was de zonnebril ergens anders in het water! En we stonden nog vrij aan het eind van de plek waar de golf werd opgewekt.
Op vrijdag ontmoetten we Francois en Dorothea Carr in een vreselijk groot winkelcentrum en aten heerlijk. Ze informeerden naar onze plannen en toen bleek dat we op dezelfde tijd op dezelfde plaats op de tuinroute zouden zijn, boden ze ons aan om twee nachten in een huisje op het mooiste plekje in Zuid-Afrika te verblijven! We hadden nog geeneens tijd om erover na te denken of het was al geregeld. En ze leenden ook nog even een GPS van iemand, voor onze toer. Zuid-Afrikaners (degenen die wij ontmoet hebben) zitten op een hele dunne lijn tussen bemoeizucht en vrijgevigheid/gastvrijheid. Soms zien we vooral de ene kant, soms de andere. Zaterdagochtend zouden we Geerten en Marleen om 11 uur bij Avis ontmoeten, maar omdat iemand die bij Willem en Heleen een apartementje huurt hun sleutel had meegenomen, konden we niet weg tot zij terug was. Dat was voor Jannet wel even lastig, want het toonde weer erg de afhankelijkheid waarin we leven, en we stonden net heerlijk op het punt drie weken zelfstandig te gaan toeren…